چهارشنبه, 06 بهمن 1395

header-final-edited

معرفی شهرستان قوچان

 

شهرستان قوچان در فاصله 130 کيلومتري مشهد مقدس و در مسير جاده آسيايي و شمال شرقي کشور قرار دارد و محدوده آن از شمال به درگز و کشور ترکمنستان و از جنوب به نيشابور و از شرق به چناران و از غرب به فاروج منتهي مي گردد و از معبر گمرک باجگيران به کشورهاي آسياي ميانه متصل مي گردد و داراي 28 کيلومتر مرز بين المللي با کشور ترکمنستان مي باشد و ارتفاع آن از سطح دريا 1350 متر و با قرار گرفتن در بين ارتفاعات هزار مسجد و آلا داغ داراي آب و هواي معتدل و سرد مي باشد.

koshtii

قدمت قوچان به حدود 250 سال پيش از ميلاد بر مي گردد. از صدر اسلام تا اوايل تسلط قوم مغول به اسامي آساآک ،آشاک، آرسکا، استوا، خوجان، خبوشان ياد شده است و سلسله اشکاني از 256 سال قبل از ميلاد تا 224 ميلادي بر ايران حکومت داشته اند . اولين پايتختش در حوالي قوچان امروز بوده است .

شهر قوچان در زلزله پياپي سالهاي 1311و 1312 ه.ق. در هم ريخت و سيل 1355 ه.ش. نيز زخم ديگري بر سينه مردمان مقاوم و صبور اين خطه وارد آورد و خانه هاي شهر قديم (قوچان عتيق) را به آوار تبديل کرد که در همان سالهاي وقوع زلزله ، شجاع الدوله محمد ناصر خان پس از تهيه زمين در حدود 12 کيلومتري شهر مخروبه مکاني را براي ايجاد شهر جديد در نظر گرفت.

دشت قوچان و حوزه رود اترک در مجاورت ارتفاعات هزار مسجد، شاه جهان ، عامل مهمي در پيدايش تمدنهاي پيشرفته حداقل در هزاره چهارم قبل از ميلاد و پس از آن بوده و بدليل اقليم مناسب و خاک حاصلخيز از گذشته هاي دور تا به امروز مورد سکونت قرار گرفته است و بدليل موقعيت جغرافيايي آن در مسير جاده آسيايي و ترانزيتي کشورهاي آسياي ميانه از معبر گمرک باجگيران هميشه مورد توجه بوده است.

شهر قوچان به دليل موقعيت تاريخي از جمله دارا بودن 140 اثر تاريخي و داشتن 32 اثر ثبت شده در فهرست آثار ملي و 20 منطقه جذاب گردشگري و موقعيت خاص آن از گذشته مورد توجه بوده و عالمان ،عارفان ،شعراء ، هنرمندان و پهلوانان و سرداران صاحب نامي همچون ابولقاسم قشيري، نوعي خبوشاني، آقانجفي قوچاني ، عزيزالله عطاردي ، علي اکبر اسماعيلي قوچاني ، سردار شهيد يوسف کلاهدوز ، پهلوانان صحرايي و بهادري و ... بوده است.

يادمانهاي تاريخي و فرهنگي قوچان

آستان متبرکه امامزاده سلطان ابراهيم(ع) يکي از مهمترين بناهاي تاريخي و مذهبي شهرستان قوچان است. اين بقعه تنها بناي باقي مانده از قوچان قديم است که در شهر کهنه (12 کيلومتري شمال غربي قوچان فعلي) واقع است و برخي بنياد اين بنا را به دوران سلطان محمد خوارزمشاه نسبت داده‌اند.

موزه مردم‌شناسي - بناي امروزي موزه قوچان - که در سال 1355 ابتدا به عنوان رستوران شهرداري ساخته شد، در سال 1367 ه-.ش براي کاربري موزه به سازمان ميراث فرهنگي واگذار شد.در مجموعه اشيا و اقلام اين موزه با هدف معرفي و نمايش جلوه‌هايي از مردم‌شناسي و غناي تاريخي منطقه با طرح جديد در 2 سالن اصلي شامل فنون و هنرهاي سنتي، آداب و رسوم عشاير کرد و نحوه معيشت و زندگي آنها و مشاغل بومي در معرض ديد قرار گرفت.در بخشي از فضاي اين موزه مي‌توان نمادها و جلوه‌هايي از موسيقي قوچان، کشتي با چوخه و آيين ازدواج عشاير کرد را مشاهده کرد.

آرامگاه آقانجفي قوچاني از علماي بزرگ اسلام از ديگر ابنيه ارزشمند اين شهرستان است. آقا نجفي قوچاني که صاحب کتابهاي سياحت شرق و سياحت غرب است در سال 1363 قمري درگذشت.

مناظر طبيعي آبشار و درهسراب از جاذبه‌هاي طبيعي قوچان به شمار مي‌آيد. ارتفاع اين آبشار حدود 20 و عرض آن 30متر است که با وجود نقاط سرسبز پيرامون آن چشم‌اندازهاي بديعي دارد.

آبگرم شهر کهنه - چشمه‌سارهاي جاري موسوم به آبگرم شهر کهنه در 18 کيلومتري بخش غربي قوچان و به فاصله 6 کيلومتري از بناي آرامگاه امام‌زاده ابراهيم(ع) قرار دارد.‌وجود آب معدني با خواص درماني آن و حرارت نسبتا گرم از مهمترين دلايل جلب و جذب گردشگر به اين منطقه است.

دره شمخال جزو ديگر جاذبه‌هاي گردشگري قوچان است. دره زيبا و کم‌نظير شمخال که از روستايي به همين نام واقع در 25 کيلومتري باجگيران و 80‌کيلومتري قوچان آغاز مي‌شود، داراي آب و هواي مطلوب و تنوع حيات وحش است.مهمترين دليل اقليم مطلوب اين دره، الحاق رودخانه‌هاي شارک قرچه، در بادام، شمخال و اضافه شدن چشمه‌هاي متعدد در مسير است که چشم‌انداز زيبايي دارد.‌درختان ميوه وحشي در مسير اين دره از جمله انگور، انجير، زالزالک، زرشک و آلبالو از ديگر جاذبه‌هاي طبيعي اين منطقه به شمار مي‌آيد.در فاصله 10 کيلومتري از ابتداي دره، فضاي جذاب و ديدني به نام <حمام آب> وجود دارد که پذيراي شمار زيادي از گردشگران در فصل تابستان است.

سد تبارک‌آباد از ديگر جاذبه‌هاي اين شهرستان محسوب مي‌شود. روستا و منطقه تبارک‌آباد که در 20‌‌کيلومتري شمال‌شرق قوچان واقع است، آب و هواي مستعد و باغها و درختان فراوان دارد.عمده دليل وجود اين آب و هواي متنوع، عبور دائمي رودخانه اترک و ارتفاعات نسبتا بلند است.

P1140376

 

 وجه تسميه نام قوچان

  در مورد وجه تسميه اين شهر روايات مختلفي بيان شده است و هر کس بر اساس اسناد يا آگاهي هاي داشته در مورد علت نام گذاري نظراتي را بيان نموده است که در اينجا به چند مورد از اين روايت اشاره مي شود. 

مي گويند وقتي مغول ها به اين منطقه حمله ور شدند وشروع به قتل و غارت کردند ، اهالي اين محل از خانه وکاشانه خود فراري شدند و به کوهها پناه بردند در زبان ترکي فراري شدن را (قاچان) مي نامند ، به همين دليل آنکه اهالي محل از اين منطقه فراري شده بودند و بعد از سالها که دوباره اين محل آباد و اهالي به مرور بر گشته بودند ، بر اساس اين واقعه ، اين محل را قاچان ناميدند وقوچان تحول يافته اين اصطلاح است .عده اي معتقدند چون اين محل در نواحي کوهستاني واقع شده و بخصوص زمستان ها و پائيز هواي بسيار سرد ويخبنداني دارد در گذشته اهالي از شدت سرما از اين محل فرار مي کردند و به مصداق فوق الذکر قاچان ناميده شد.

مولف کتاب مطلع الشمس مي نويسد :

(( در حوالي رودخانه قوچان جمعي سياه چادر نشين ديده شدند از ايل قوچانلو واصل اين کلمه قوچ قوينلو مي باشد يعني قوچداران و گوسفند داران ، ممکن است به واسطه سکني داشتن اين جماعت در آن حوالي اين شهر به اين نام يعني قوچان که بر گرفته از اسم اين ايل معروف شده است )) .

در مجله يغما انتشار 1345 آمده است :

(( اسم شهر فعلي قوچان از اين حيث نيز جالب است و احتمالا" حکايت از وجود پيکر هاي قوچ نگهبان در محل مزبور در گذشته دارد در قديم و وصورتهاي شاخدار و نقش گاو و گوسفند و قوچ را سمبلي از اهميت به گوسفند داري و فراواني آن مي دانستند . همانطور که سر ستونهاي تخت جمشيد و نيز آثار بابليها وآشوريها مويد آن است واحتمالا به دليل فوق اين محل به قوچان معروف شده است زيرا در اين ناحيه اهالي براي  گوسفند داري اهميت زيادي قايل هستند)) . 

 ايلات وعشاير

شهرستان قوچان با داشتن هواي معتدل ونواحي کوهستاني مرتفع وپوشش گياهي نسبتا مناسب محل فعاليت عشاير مختلف است .طبق بيان مسئولان اداره امور عشايري در شهرستان قوچان حدود 3400 نفر بصورت عشايري زندگي مي کنند اين افراد در قالب 620 خانوار ، حدود 110 هزار راس دام را نگهداري مي کنند .

عشاير شهرستان قوچان اغلب از ايل زعفرانلو  که شامل طوايف  کاوانلو ، قهرمانلو ، قاچکانلو ، توتکانلو،تبريياني ،سيف کانلو بردري وبيزانلو هستند . مهمترين مناطق ييلاقي در محدوده اين شهرستان عبارتند از : دامنه هاي جنوب وجنوب غرب کوههاي هزار مسجد ، دره کال ، عمارت ، کوه اسفيجر ،کوه امام باد ،کوه سنجر بيک ،کوه حمزه کانلو .  

  صنايع دستي

  درشهرستان قوچان روزگاري بهترين صنايع دستي توليد مي شد ولي در سال هاي اخير با پيشرفت و تحولات اقتصادي رواج و روتق اين صنايع تا حد زيادي کاهش يافته است و ومعد ودي از اين صنايع جهت تزئينات منازل توليد مي شود .از صنايع دستي منطقه قو چان مي توان به کفاشي ، مسگري ، نمد مالي ، قالي بافي ، گليم  بافي ، پوستين دوزي ، جاجيم بافي ، جوراب بافي، زرگري ، و ... اشاره کرد. اما ازميان اين صنايع قالي بافي و نمد مالي در حال حاضر نيز در اين  شهرستان داراي اهميت و اعتبار هستند .قالي بافي : قالي هاي منطقه قوچان با اندازه هاي مختلف از پشم و ابريشم بافته مي شود. نقشه ها و طرح هاي معروف اين قالي ها عبارتند از:   افشان ، شاه عباسي ، لچک ترنج ، گل فرنگ ، محرابي ،  و...

 5 درصد قالي هاي توليد شده ، قالي هاي ابريشمي است  که اغلب قالي هاي مرغوب و ابريشمي منطقه به خارج صادر مي شود.اغلب توليدات فرش منطقه را فرشهاي محلي تشکيل ميدهد که نقوش آنها ذهني وهندسي است . در سطح شهرستان قوچان حدود هزار دار قالي افقي و عمودي در منازل و معدودي از کارگاه ها برقرار است  .نمد مالي : نمد مالي از صنايع دستي بومي قوچان محسوب مي شود. در سال 1351 سي کارگاه تهيه نمد در شهر قوچان فعاليت داشت ولي در حال حاضر تعداد اين کارگاه ها حدود 8 واحد است و نقشه هاي معروف نمد هاي اين شهرستان عبارتند: از ماکويي ، سر علمي ، نيشابوري ، چار عينه = (چهار آيينه ) و سرانداز.

نقاط قوت شهرستان:

1-      برخورداری از شرایط مناسب جغرافیایی طبیعی و شرایط اقلیمی مناسب و منابع آب و خاک مستعد

2-      برخورداری از جاذبه های مناسب و مستعد طبیعی، گردشگری

3-      برخورداری از عناصر قوی فرهنگی(جاذبه های ورزشی مثل کشتی چوخه، جاذبه های فرهنگی مثل موسیقی مقامی، جاذبه های تاریخی مثل 140 اثر تاریخی

4-      برخورداری از زمینه های مناسب صنایع تبدیلی، تکمیلی و جانبی فعالیت های کشاورزی و دامی

5-      تولید محصولات متنوع کشاورزی، گیاهان دارویی و دامی و برخورداری از دیمه زارهای وسیع غلات

6-      برخورداری از مراتع وسیع

7-      وجود مراکز متعدد اموزشی و آموزش عالی

8-      وجود منابع آبهای سطحی و نزولات جوی مناسب (سد تبارک و سرچشمه های رودخانه بزرگ اترک)

9-      وجود پایانه مرزی (گمرک) و نزدیکی به پایتخت ترکمنستان

خبرنامه :

با پیوستن به خبرنامه اطمینان حاصل نمایید که خبر های جدید دانشگاه را از دست نمی دهید.

راه های تماس با ما :

     آدرس : خراسان رضوی - قوچان - کیلومتر ۵ جاده قوچان مشهد

    کد پستی : 67335-94771

     تلفن :  47344001-051

    فکس :  47343001-051

    ایمیل : info@qiet.ac.ir